Highlights

De kunstcollectie van Hugo Voeten is een unieke combinatie van Belgische en internationale kunst. Op dit ogenblik telt ze meer dan 1700 items, verzameld over een tijdsspanne van meer dan 40 jaar, tentoongesteld voor het publiek op twee locaties – in de beeldentuin vlakbij Geel en in het Art Center Hugo Voeten, aan de oever van het Kempisch Kanaal in Herentals.

Dimitar Boykov

Meester van Boyana, 1975-2006, brons, 220 cm

De Meester van Boyana werd voor het eerst aan het publiek getoond in 1976 op een grote tentoonstelling van de Unie van de Bulgaarse Artiesten in Sofia. Het werk was gemaakt door Dimitar Boykov (1927-2000), één van de bekendste Bulgaarse kunstenaars uit die periode. In de jaren 70 en 80 hadden de leiders van het communistisch regime veel aandacht voor monumentale kunst. Heel wat Bulgaarse artiesten gingen dan ook op grote schaal deze uitdaging aan. Zij maakten composities die de heroïsche momenten van hun vaderlandse geschiedenis in herinnering brachten. Boykov behoorde bij deze groep kunstenaars . Hij werkte mee aan verschillende grote monumenten zoals To the Fallen Soviet Airmen en To the Fallen Anti-Fascists. Bekendheid verwierf hij in de vroege zestiger jaren met zijn figuren in plaaster. Gedurende de communistische periode maakte hij heel wat grote werken die beantwoordden aan de ideologie van het regime.

Ook dat is het geval voor wat de Meester van Boyana betreft. Het is een interpretatie van een tot de mythen behorende persoonlijkheid van de Bulgaarse kunst. De Meester van Boyana staat voor een anoniem middeleeuwse schilder of een schildersgroep die in 1259 fresco's aanbrachten op de muren van de Sint Nicolaas en Panteleymon kerk, in Boyana, een dorpje in de buurt van Sofia. De muurschilderingen behoren bij de belangrijkste kunstwerken in Bulgarije uit de zogenaamde Paleologische Renaissance in de Byzantijnse kunst. De kunstenaar of de artiesten die deze maakten werden het onderwerp van vele legenden en mythes. In het begin van de twintigste eeuw werd de Meester van Boyana een symbool van 'de Man die toegewijd is aan de Kunst'. Hij werd het hoofdpersonage van boeken, films en een opera.

Dimitar Boykov heeft zijn Master uitgebeeld als een lange, magere man die een potje met verf voor zijn borst houdt. Met de andere hand dopt hij een penseel in het kommetje. De brede schouders en borst benadrukken de fragiliteit van de fijne schildersinstrumenten die de man vasthoudt. De schilder is statisch uitgebeeld met zijn blik strak voorwaarts gericht . Het is net of de schilder zijn muurschilderingen bewondert waaraan hij zojuist een laatste toets heeft toegevoegd. Ondanks deze realistische momentopname die de schilder heeft vastgelegd hebben het hoofd en het gezicht geen echte kenmerken van een portret. Het centraal accent zijn de verticale plooien van het kleed. Door hun dynamiek verandert het lichaam in een zuil met diepe verticale cannelures. Zo worden de vouwen in het kleed de grootste expressievorm van het werk voor de kunstenaar, meer dan de fotografische weergave van de persoon.

In 1963 creëerde Boykov September 1923, een figuur van een geknielde man. Hij steekt zijn rechterarm en vuist omhoog. De hele beweging, gevormd door een scherpe diagonaal, en de expressie van het gebaar worden geaccentueerd door de diepe plastische plooien van het gewaad die zich richten naar de uitgestrekte hand. Dit was één van de eerste werken waarmee Boykov bekendheid verwierf. Deze aanpak, met nadruk op de plooien, bereikt een uiterste expressievorm in een vrouwen figuur van 1981. Het beeld was bestemd voor de centrale lobby van het Nationaal Paleis van Cultuur in Sofia. De sculptuur werd geplaatst in de ingang van het gebouw. De figuur wordt rechtstaand voorgesteld met de armen zijdelings tegen het lichaam gedrukt. Het kleed dat het gehele lichaam omwikkelt is ondergedompeld in rimpels en vouwen.


De Meester van Boyana werd eerst uitgevoerd in witte plaaster in 1975. Het was 250 cm hoog. Het bleef bestaan in deze uitvoering tot 2006 wanneer het in brons gegoten werd op vraag van Hugo Voeten voor zijn beeldenpark in Geel, België. Het is het enige werk van Dimitar Boykov in de collectie van Hugo Voeten.

Tekst: Vessela Nozharova

Vertaling (Nederlands): Myriam Geurts