Highlights

De kunstcollectie van Hugo Voeten is een unieke combinatie van Belgische en internationale kunst. Op dit ogenblik telt ze meer dan 1700 items, verzameld over een tijdsspanne van meer dan 40 jaar, tentoongesteld voor het publiek op twee locaties – in de beeldentuin vlakbij Geel en in het Art Center Hugo Voeten, aan de oever van het Kempisch Kanaal in Herentals.

Ciprian Muresan

All the images from a book about Matthias Grünewald, 2014, potlood op papier, 100 x 85 cm

"Ik beschouw elk kunstwerk als onaf. Wanneer een kunstenaar kunstwerken nalaat, vind ik dat we het recht hebben om ons de ideeën, beelden of betekenis van die werken eigen te maken en het werk verder te zetten, verder te ontwikkelen en erop verder te bouwen," verklaart Ciprian Mureşan (°1977, Dej, Roemenië) die in Cluj woont en werkt. Deze Roemeense kunstenaar was twaalf jaar tijdens de Roemeense revolutie in 1989 en creëert een nogal allegorisch oeuvre waarbij hij nadenkt over het leven na de Sovjet-Unie. Vrijwel een constante in zijn werk is het in vraag stellen van artistieke (re)productie en de betekenis van bronnen. Mureşan werkt in verschillende media gaande van video, fotografie en animatie tot tekeningen.

Ciprian Mureşans kunst zit geworteld in de tumultueuze Roemeense politieke geschiedenis. De kunstenaar vertrekt vanuit zijn eigen lokale situatie, maar haalt daarmee tegelijk globale sociaal-politieke kwesties aan. Mureşan was getuige van de wanorde die volgde na de Roemeense revolutie en de val van het communisme. Roemenië trachtte een vloeiende overgang naar het kapitalisme te maken en wenste te moderniseren. De kunstenaar raakte ontgoocheld en gedesillusioneerd, gevoelens die hij in zijn kunst uit door onder andere gebruik te maken van een sterk staaltje cynisme en zwarte humor. Mureşan bevond zich in een cultuur die tussen twee verschillende ideologieën kwam te staan. Mureşans kunstopleiding bestond voornamelijk uit het kopiëren van de canon van de Westerse kunst, als een soort fetisj. Hierbij kreeg hij echter geen toegang tot het conceptuele of de inhoud van de kunstwerken.

Over dit inhoudsloze reproduceren van bronnen reflecteert Mureşan in zijn reeks tekeningen die opgebouwd zijn uit verschillende elkaar overlappende lagen van potloodtekeningen. Deze beelden tekent hij over uit monografieën over bekende kunstenaars. Zo brengt hij tegelijk een ode aan en levert hij kritiek op de kunsthistorische canon. All the images from a book about Matthias Grünewald (2014) bestaat uit tekeningen uit een boek over de middeleeuwse Duitse schilder Matthias Grünewald, bekend van het Isenheimer altaar. Door het opeenstapelen van multipele representaties tot grote tekeningen creëert Mureşan nieuwe betekenislagen en een soort van nieuwe geschiedenis voor deze beelden. Voor andere gelijkaardige tekeningen maakte Mureşan gebruik van boeken over onder andere Antonello da Messina, Piero della Francesca, Bas Jan Ader, Martin Kippenberger, Kazimir Malevich en Agnes Martin.

Interessant is dat Mureşan, terwijl hij duidelijk ingaat tegen het hol kopiëren van beelden die bovendien dikwijls al reproducties of 'tweedehands' bronnen zijn, vindt dat het geoorloofd en zelfs vanzelfsprekend is om te werken met iets wat reeds gemaakt werd: "ik voel dat de wereld vol is van zo vele producten, zoals kunst, die reeds in circulatie zijn. Waarom niet de middelen en materialen gebruiken die we al hebben en deze opladen met nieuwe perspectieven om ze op nieuwe wijzen te analyseren en te begrijpen, waarom niet werken creëren die recycleren en ontwikkelen in plaats van vanaf nul beginnen? Ik vind niet dat kunst statisch moet zijn; het is geen gesloten systeem", aldus de kunstenaar. Verder zegt hij: "ik denk graag dat kunstwerken op één of andere manier open zijn, en dat je hen als ruw materiaal of vertrekpunt kan nemen, hun symbolische waarde, niet de objecten zelf. Dit betekent dat ik inspiratie vind in het feit dat ik een detail in een reeds gevestigd kunstwerk kan veranderen en dat dit het kunstwerk actualiseert en verrijkt met nieuwe betekenissen."

Mureşan benadrukt het gebruiken van en kritisch omgaan met de symbolische waarde van een werk. Het eenvoudigweg representeren van een bestaand beeld of idee onder het voorwendsel van nostalgie wijst hij af. In dat geval gaat het volgens hem namelijk enkel over een persoonlijke herinnering, een persoonlijk verleden. Deze tendens, die de kunstenaar in Roemenië vaststelt, houdt een verregaande vereenvoudiging van symbolen of iconen in zich. Daarom stelt hij dat we ons bewust moeten zijn van dergelijke gereduceerde beelden die gebruikt kunnen worden om te verleiden of te overtuigen.

Ciprian Mureşan wil historische, sociale en culturele referenties en de grote modellen in de kunstgeschiedenis onderzoeken, herinterpreteren en in nieuwe contexten plaatsen. De Roemeen zoekt zo naar een manier om de kloof of het gevoel van dissociatie tussen onszelf, het heden en het verleden of de geschiedenis te dichten en een plaats te geven. In zijn tekeningen komt deze vervreemding tot uiting door het gevoel dat de beelden locatieloos zijn. Uit hun oorspronkelijke context gerukt, worden de tekeningen beladen met andere en nieuwe betekenislagen. Mureşan hoopt zo de complexiteit van het alledaagse leven en de voorwaarden voor het kijken naar en de weergave van de geschiedenis te ontrafelen.

Tekst: Sarah Gallasz