Highlights

De kunstcollectie van Hugo Voeten is een unieke combinatie van Belgische en internationale kunst. Op dit ogenblik telt ze meer dan 1700 items, verzameld over een tijdsspanne van meer dan 40 jaar, tentoongesteld voor het publiek op twee locaties – in de beeldentuin vlakbij Geel en in het Art Center Hugo Voeten, aan de oever van het Kempisch Kanaal in Herentals.

Stanislav Pamukchiev

Tzedila - The Slings, 1999-2000, installatie; touwen, doeken, as, variabele afmetingen

Iedere museumcollectie heeft bepaalde kunstwerken die sleutelwerken zijn. Zonder hen zou de identiteit van de plaats niet dezelfde zijn. De installatie The Slings (1999-2000) van de Bulgaarse kunstenaar Stanislav Pamukchiev is zo een sleutelwerk. Het is een soort handelsmerk van het Art Center Hugo Voeten geworden. Bij het binnenkomen in het museum wordt de bezoeker omringd door de spectaculaire architectuur van het gebouw. Als een enorme industriële schoorsteen deint de centrale inkomruimte uit doorheen de gehele hoogte van het gebouw dat negen verdiepen telt. Het vormt een doorgang voor het daglicht dat door het glazen dak naar beneden schijnt. Het is in deze ruimte dat de zeventien elementen van The Slings, als een specifieke installatie voor deze site, lijken op te stijgen in de lucht.

The Slings is een emblematisch werk van Stanislav Pamukchiev. Het werk werd voor het eerst tentoongesteld in zijn solotentoonstelling in de Rayko Alexiev Gallery in Sofia in 2000. In die ruimte bestond het werk uit 27 elementen. Deze zijn objecten die in de lucht zweven – rechthoekige stukken dunne stof, die in de lucht hangen en met touwen in elke hoek vastgemaakt werden. De stof werd zorgvuldig behandeld en vorm gegeven met een mengsel van pigment en as. Het oogt luchtig en transparant terwijl de vormen tegelijkertijd als bevroren lijken in de ruimte, zoals sculpturen.

In de traditionele levenswijze in de Balkan werden dergelijke stukken stof gebruikt bij het grootbrengen van kinderen. Ze worden tzedilki (baby draagdoeken) genoemd. Volgens de traditie waren dit door vrouwen geweven schorten die gebruikt werden als wieg. Tijdens het werken op het veld droegen vrouwen hun baby op hun rug in een tzedilka die samengebonden was aan de schouders. Tijdens de middagpauze of het uitrusten werden de doeken aan de takken van een boom in de schaduw gehangen en zo omgevormd tot wiegjes. Voor de kunstenaar is het beeld van deze oude traditie een uitdrukking van zijn houding tegenover zijn herinnering aan de clan alsook tegenover vergeten codes uit het verleden van zijn eigen familie. Voor hem maken de "kinderwiegjes" in deze installatie deel uit van de ontwikkeling van de mensheid doorheen de tijd.

The Slings krijgt door de specifieke plek waar het werk geïnstalleerd is, namelijk het Art Center Hugo Voeten, nog een andere betekenis. De kunstenaar gebruikt de betekenis van het Bulgaarse woord tzedilo, dat 'doorsijpelen' en 'filteren' betekent. De zwevende tzedilki filteren op deze locatie letterlijk het licht dat door het glazen dak van het gebouw naar binnen valt; ze werpen schaduwen en reflecties af op de omringende oppervlakten.

De werken van Stanislav Pamukchiev zijn op een unieke wijze vertegenwoordigd in het Art Center Hugo Voeten. De collectie huisvest enkele van de meest belangrijke werken van de kunstenaar uit het midden van de jaren 80 van de negentiende eeuw. Zij tonen de evolutie van olieverfschilderkunst op schildersezelformaat naar driedimensionale objecten en kinetische installaties. In al deze werken blijft de kunstenaar trouw aan zijn specifiek plastische wijze van het opbouwen van een oppervlak in een monochromatisch kleurenschema. Het gebruik van as als een picturaal materieel symbool van tijd en sterfte is ook heel belangrijk voor hem.

Tekst: Vessela Nozharova, januari 2016 (vertaald uit het Engels)