Highlights

De kunstcollectie van Hugo Voeten is een unieke combinatie van Belgische en internationale kunst. Op dit ogenblik telt ze meer dan 1700 items, verzameld over een tijdsspanne van meer dan 40 jaar, tentoongesteld voor het publiek op twee locaties – in de beeldentuin vlakbij Geel en in het Art Center Hugo Voeten, aan de oever van het Kempisch Kanaal in Herentals.

Krum Damianov

De saturnaliën, 2006, hout, metaal, messing, h: 600 cm

Hoog, op de boeg van een schip, verbreken fluitende saters vrolijk de rust van de Beeldentuin in Geel. De veelzijdigheid van de bekende Bulgaarse artiest Krum Damianov, geboren in 1937 te Rakitovo, houdt de wandelaar voortdurend in haar greep. Twaalf totaal verschillende kunstwerken, verspreid in het park, ontroeren op een meesterlijke manier. Het oeuvre van Damianov is zeer divers, zowel wat thematiek als materiaal betreft.

Voor De saturnaliën (2006) vond de kunstenaar inspiratie in de Grieks-Romeinse mythologische verhalen. Deze vertellen ons dat de goddelijke Saturnus, het Romeinse equivalent voor de Griekse Kronos, verbannen werd door zijn jongste zoon Zeus of Jupiter. Saturnus zwierf rond en kwam per boot aan op Italisch grondgebied waar hij koning werd. Hij bracht er de mensen de kunst van de landbouw bij. Hij is de Romeinse god van de landbouw en het uitgezaaide graan. Het Latijnse woord sator betekent zaaier. De planeet Saturnus is naar hem genoemd alsook onze 'zaterdag'.

Na de oogsten vonden in de maand december de 'saturnaliën' plaats, het feest ter ere van Saturnus. De festiviteiten duurden één dag of een aantal dagen. Daar is men het niet over eens maar 17 december was wel de officiële feestdag. Het einde van het landbouwjaar werd uitbundig gevierd. Scholen bleven dicht, er werd geen recht gesproken en het openbaar leven lag stil. Offers werden gebracht in de tempel van Saturnus, gevolgd door een officieel banket in openlucht. Een opvallende gewoonte was dat tijdens de maaltijden de heren, bij hoogste uitzondering, de slaven bedienden. Voor één keer waren zij ook evenwaardige tegenstanders bij het dobbelen. Zo bedankten de heren hun slaven voor de geleverde arbeid. Ook geschenken werden uitgedeeld. Dit gebruik vindt men terug bij ons huidig kerst- en nieuwjaarsfeest. Het overmatig drankgebruik tijdens de saturnaliën eindigde vaak in een bacchanale of orgie. In de kunstgeschiedenis bevindt de wijngod Bacchus zich vaak in het gezelschap van satertjes. Deze erotische, vrolijke boswezentjes hebben bokkepoten, horentjes en een staart. Hun attribuut, waaraan ze herkenbaar zijn, is de fluit, vaak een dubbele, die bij de Grieken en de Romeinen zeer gekend was. De saters symboliseren wellust en verleiding.

In De saturnaliën van Krum Damianov houdt een wijdbenige houten figuur het uitgelaten orkest van saters, op de boeg van een schip, stevig samen als een krachtige dirigent. Dit kunstwerk, gemaakt uit eenvoudige materialen zoals stukken van een houten deur en opstapplaten van een bus, doet denken aan de arte povera, een term voor het eerst gebruikt in 1967 in Italië door Germano Celant om het werk van kunstenaars te beschrijven die installaties maakten met sobere, povere materialen. Opvallend zijn de poten van de saters die bestaan uit het kaakbeen en gebit van paarden.

In 1962 voltooide Damianov zijn studies aan de Academie voor Schone Kunsten in Sofia. Hij specialiseerde zich in monumentale decoratieve sculptuur bij professor Lubomir Dalchev (1902-2002). Hij behaalde verschillende prestigieuze prijzen en bekleedt nu een leerstoel 'sculptuur' aan de Academie waaraan hij studeerde. De kunstenaar werkte mee aan imposante communistische monumenten in Bulgarije, ontmanteld na de val van het totalitaire regime in 1989. Hij heeft bekendheid verworven buiten Bulgarije en veel van zijn beste werken worden getoond in galeries en particuliere verzamelingen in Nederland, Duitsland, België, Oostenrijk, de Verenigde Staten en de Republiek Korea. Hij kreeg bijvoorbeeld de opdracht om een grote openlucht sculptuur te maken voor de Olympische Spelen van Seoul in 1988.

De Collectie Hugo Voeten bevat 15 werken van Krum Damianov, zowel in het Art Center in Herentals als in de Beeldentuin in Geel. Damianov vindt niet alleen inspiratie in de mythologie maar ook in de Bijbel, het Bulgaarse verleden en traditie. Enerzijds toont zijn oeuvre de apotheose van de grandeur en het lijden in de Bulgaarse geschiedenis maar anderzijds ook de getormenteerde zielenpijn van de mens. De veelzijdigheid van de kunstenaar komt ook tot uiting in zijn portretten waarvoor hij vaak krachtige personen kiest zoals Picasso. De Bulgaarse professor Dessislava Mincheva schreef over Krum Damianov: "He is like The Rolling Stones – an artist with an extraordinary past and an extraordinary present. But he could equally well count on the future. He is simply ageless."

Tekst: Myriam Geurts