Highlights

De kunstcollectie van Hugo Voeten is een unieke combinatie van Belgische en internationale kunst. Op dit ogenblik telt ze meer dan 1700 items, verzameld over een tijdsspanne van meer dan 40 jaar, tentoongesteld voor het publiek op twee locaties – in de beeldentuin vlakbij Geel en in het Art Center Hugo Voeten, aan de oever van het Kempisch Kanaal in Herentals.

Jean-Marc Bodin

Les chevaux de Camargue (la Grande Traversée), 1995-1997, brons, 117 x 70,5 x 14 cm, 3/8 + 4 AP

De beeldhouwkunst toegespitst op de uitbeelding van dieren heeft een groot aandeel gehad in de kunstgeschiedenis. Al van oudsher heeft de mens een binding gehad met de dierenwereld niet alleen voor voeding en kleding maar ook uit genegenheid. In de kunst is in de loop der jaren een hele diereniconografie ontstaan. Denken we maar aan de middeleeuwse bestiaria en de monsterachtige waterspuwers aan de gotische kathedralen. In de renaissance sierden heel wat ruiterstandbeelden de steden. De 17de eeuwse Vlaamse en Hollandse kunstenaars bekwaamden zich vaak in 'het dierenstuk'. Het uitbeelden van dieren kende in de 18de eeuw een terugval. Een belangrijke artistieke stap voor de wederopgang ervan werd in Frankrijk gezet in de 19de eeuw. Antoine-Louis Barye (1796-1875) leverde baanbrekend werk met zijn ophefmakende sculpturen. Met een grote kennis van de anatomie beeldde hij dieren uit in een zeer realistische en dramatische stijl. Hij beïnvloedde heel wat Franse en Europese kunstenaars. Vooral de middenklasse toonde veel interesse in deze specialiteit.

De term 'animalier', dieren kunstenaar, deed zijn intrede en werd internationaal aanvaard. Bekende voorbeelden hiervan waren ondermeer Rembrandt Bugatti (1884-1916) en François Pompon (1855-1933), beiden vertegenoordigd in de Collectie Hugo Voeten. De verzameling van Hugo Voeten omvat meerdere paarden sculpturen van belangrijke kunstenaars zoals Arno Breker (1900-1991), de Bulgaren Emil Popov (°1951) en Krum Damianov (°1937), de Belg Ronald De Winter (°1956) en de Fransman Jean-Marc Bodin (°1965). Onder de hedendaagse kunstenaars zijn er dus ook een aantal die dieren uitbeelden.

De Fransman Jean-Marc Bodin treedt in de voetsporen van zijn grote voorgangers. De schoonheid van dieren heeft Bodin altijd geboeid. Zowel de kracht van bijvoorbeeld een ijsbeer of een tijger als de gratie van een paard roepen emoties bij hem op die hem aanzetten tot het creëren van hun sculpturen. Reeds vanaf de oudheid is het paard het meest afgebeelde dier in de kunst. Ook Jean-Marc Bodin toont in zijn werk zijn fascinatie voor dit edel dier. In La Grande Traversée (Les Chevaux de Camargue), een bronzen kunstwerk uit 1997, steken negen paarden in groep en met gespitste oren het water over. Meesterlijk realisme, perfecte anatomische kennis en aandacht voor de alertheid van de dieren vallen op. Eerst zullen ze geaarzeld hebben. Dan neemt het eerste paard het voortouw. De laatsten volgen het elan, de dynamiek van de groep, de benen in het water tot aan de buik. Vastberaden doorklieven zij het water. Ze volgen hun instinct naar het onbekende van de overkant. Worden ze opgejaagd of zijn ze op de vlucht?

De Camargue is een moerasgebied in het zuiden van Frankrijk. Het ligt aan de Middellandse Zee en bestaat uit de hele Rhônedelta. Dit waterrijk gebied heeft bekendheid verworven door de roze flamingo's, de zwarte te stieren en de grijswitte paarden. Deze, in oorsprong wilde dieren, galloperen er vaak met wapperende, dikke manen door het landschap of waden door de talrijke meren en plassen. De kleine Camargue behoort tot de oudste paardenrassen van de wereld. Ze worden vaak 'paarden van de zee' genoemd omdat ze zo graag in water vertoeven. Jean-Marc Bodin heeft hen afgebeeld in hun geliefde habitat. Het onderwerp ligt hem nauw aan het hart. Hij maakte immers ook een kleinere versie van het werk, namelijk La Petite Traversée (Chevaux de Camargue) met vijf paarden. De werken zijn in materie uitgedrukte emoties die hij beleefde bij het zien van het tafereel, een herinnering die in zijn geheugen staat gegrift voor altijd.

Het grotere kunstwerk inspireerde ondermeer de Franse romanschrijfster en reporter Ingrid Thobois, geboren in 1980 in Rouen. Zij leidt tevens een Atelier d'écriture in Parijs waar jongeren en volwassenen hun schrijverstalent de vrije loop kunnen laten. Hun opdracht op 18 juni 2016 was het schrijven van een tekst over La Grande Traversée met als openingszin: "La vie est une symphonie de Mahler: elle ne revient jamais en arrière, elle ne retombe jamais sur ses pieds car il faut oser s'enfoncer dans l'eau immense...". (Mathias Énard). Dit leidde tot literaire ontboezemingen die op een zeer poëtische wijze de bronzen Grande Traversée in woorden gieten. (cfr. www.ingridthobois.com). "Deze sculptuur raakt nog steeds de liefhebbers van paarden, zowel in Europa als in Azië of Amerika, waarschijnlijk omdat er een grote emotie en tijdloosheid vanuit gaat" zegt Bodin.

La Grande Traversée (Chevaux de Camargue) is gesigneerd en gedateerd. Het draagt een stempel met een zegel dat een eikenblad en de datum van het werk toont. Het werk was een uitdaging voor de kunstenaar, zowel wat de grootte betrof, daar hij in die tijd meestal kleine ontwerpen maakte, als de intensiteit van de emoties die hij erin wilde leggen. De kunstenaar behoudt enkel de werken die een grote emotionele waarde hebben voor hem. La Grande Traversée is één van de sculpturen die Bodin heeft bewaard van de periode waarin hij vooral paarden maakte. Later sculpteerde hij meer beren en katachtige dieren maar het paard is hem blijven inspireren.

Jean-Marc Bodin behaalde zijn diploma van sculptuur aan de École des Arts Décoratifs van Strasbourg en verhuisde 27 jaar geleden naar Parijs waar hij werk vond in een gieterij. Hier leerde hij de bronstechniek. Zo kon hij later zelf een kunstgieterij opstarten en werd één van de weinige kunstenaars die volledig zelf hun werken in die discipline realiseren. Zijn bronzen sculpturen zijn te koop in diverse kunstgaleries en hij heeft al deelgenomen aan diverse groepstentoonstellingen in binnen- en buitenland.

Tekst: Myriam Geurts, januari 2017