Highlights

De kunstcollectie van Hugo Voeten is een unieke combinatie van Belgische en internationale kunst. Op dit ogenblik telt ze meer dan 1700 items, verzameld over een tijdsspanne van meer dan 40 jaar, tentoongesteld voor het publiek op twee locaties – in de beeldentuin vlakbij Geel en in het Art Center Hugo Voeten, aan de oever van het Kempisch Kanaal in Herentals.

ARNO BREKER

De Gewonde, 1938, brons, editie 3/4, 147 X 125 X 118 CM

De Collectie Hugo Voeten telt meer dan dertig werken van Duits kunstenaar Arno Breker (1900-1991). De Gewonde is zonder twijfel een van de meest fascinerende werken van een kunstenaar die vaak gezien wordt als de meest controversiële beeldhouwer van de 20ste eeuw. Arno Breker was een virtuoos portrettist en maakte bustes van nazileiders Joseph Goebbels (1937) en Adolf Hitler (1938), maar hij portretteerde ook kunstenaars en politiekers zoals Otto Dix (1926), Jean Cocteau (1963), Salvador Dali (1974/75) en Leopold Sedar Senghor (1978).

Toen hij De Gewonde maakte, gebruikte Arno Breker een foto van de Franse wielrennen André Leducq die een paar jaar eerder in de Franse kranten gepubliceerd werd. Leducq was een van de topfavorieten van de Tour de France, maar maakte een onverwachte val bij de afdaling van de beroemde Col du Galibier in 1930. De foto toont Leducq in zijn sporttenue, terwijl hij zijn lot beklaagd. Desalniettemin won hij de Tour de France dat jaar, wat de kracht van zijn motivatie toont. Voor De Gewonde gebruikt Arno Breker de pose van André Leducq op de foto, en geeft hem weer als een naakte man, als een soort van antwoord op Auguste Rodin's beroemde Denker.

Het beeldhouwwerk was bedoeld als een van de vier mannelijke figuren die gemaakt werden om een monumentale sculptuur van Apollo met zijn quadriga te omringen. Deze groep beeldhouwwerken werd nooit gerealiseerd. Deze was bedoeld om de hoofdrotonde van het nieuwe Berlijn te bemannen dat gebouwd zou worden door architect Albert Speer. Het complexe iconografische programma was bedoeld om het begin van een nieuw nationaal-socialistisch tijdperk te bejubelen. Het boek dat Charles Despiau publiceerde in 1942 voor Arno Brekers' solotentoonstelling in de Orangerie des Tuileries in Parijs, noemt het beeldhouwwerk De gewonde soldaat. Toch kunnen er geen verwondingen waargenomen worden op het gespierde lichaam van De Gewonde. Enkel de aanwezigheid van een hoofdband kan wijzen op een fysieke verwonding, of, meer waarschijnlijk, een psychologische verwonding. Het beeldhouwwerk kan op die manier gelezen worden als een allegorie van Duitsland, dat haar macht wilt herstellen na de vernederende nederlaag van de Eerste Wereldoorlog.

Ook al maakte Arno Breker De Gewonde in opdracht voor een publiek en allegorisch monument, toch gaf hij de sculptuur een specifieke identiteit en introduceerde hij anekdotische elementen in zijn project. Ook al kan de gezichtsuitdrukking van De Gewonde niet gezien worden door de kijker, toch gaf Arno Breker hem het gezicht van de Franse wielrenner. Enkele jaren nadien maakte hij zelfs een apart beeldhouwwerk bij wijze van portret: Het Hoofd van de Gewonde. Één editie van dit werk maakt eveneens deel uit van de Collectie Hugo Voeten. Het Hoofd van de Gewonde functioneert als autonoom portret van Leducq, waarmee Arno Breker een ode bracht aan een man waarmee hij tot in de late jaren zestig in contact bleef (volgens verschillende bronnen).